Rafidah

1.0         Gaya Kognitif

             Gaya kognitif dan gaya pembelajaran adalah dua konsep yang sama oleh ramai orang. Sebenarnya dua konsep ini adalah berlainan.Contohnya Woolfolk (1988), mendefinisikan gaya kognitif ialah cara individu mempersepsi dan menyusun maklumat mengenai persekitaran. Manakala, gaya pembelajaran pula ialah pendekatan individu kepada cara belajar.

            Manakala, Borich dan Tombari (1997) mengaitkan gaya pembelajaran dan gaya kognitif iaitu cara individu memproses dan berfikir mengenai perkara yang dipelajarinya sementara gaya pembelajaran adalah keadaan persekitaran atau keadaan bilik darjah yang digemari oleh individu untuk belajar. Menurut Santrock (2000) menganggap gaya ialah salah satu cara seseorang menggunakan keupayaannya. Gaya belajar bermaksud cara yang digemari seseorang menggunakan keupayaan belajarnya.

Gaya kognitif merupakan cara individu mengingat, membuat persepsi dan memperoleh kembali maklumat. Ia juga menerangkan bagaimana seseorang individu memperoleh pengetahuan (kognisi) dan bagaimana mereka memproses pengetahuan tersebut (konseptual).Gaya kognitif murid-murid juga akan menentukan jenis pembelajaran mereka sama ada ia adalah auditori, visual, kinestetik dan sebagainya. Ia juga akan menentukan tahap penumpuan mereka sama ada mereka dapat memokus kepada sesuatu tugasan atau tidak.

Konsep gaya kognitif tersebut ialah jika murid-murid mempunyai gaya kognitif yang sama dengan guru-guru mereka, murid-murid tersebut akan mengalami pengalaman pembelajaran yang berjaya. Murid-murid yang mempunyai gaya kognitif yang sama juga akan dapat bekerjasama dengan baik. Sehubungan dengan itu, guru-guru juga dapat meningkatkan komunikasi dan interaksi di dalam bilik darjah jika mereka dapat memadankan murid-murid  dengan gaya kognitif yang sama di dalam aktiviti-aktiviti kerja kumpulan dan projek-projek kolaboratif atau koperatif.

            Oleh yang demikian adalah amat penting untuk guru-guru memahami murid-murid mereka serta mengenali gaya kognitif mereka. Ini adalah bertujuan untuk mewujudkan saluran komunikasi yang lebih terbuka di dalam bilik darjah. Guru-guru yang mempunyai kesedaran gaya kognitif yang tinggi dapat memenangi kepercayaan murid-murid mereka dengan lebih mudah. Justeru, mereka perlu memahami apa yang murid-murid mereka cenderung kepada atau tidak dan cuba mengelak situasi –situasi yag tidak disenangi oleh murid-murid. Mengikut prinsip-prinsip gaya kognitif, seorang guru perlu memahami pemikiran murid-murid mereka supaya proses pengajaran dan pembelajaran menjadi lebih lancar.

2.0         Jenis-jenis Gaya Kognitif

            Mengikut (Garity, 1985), gaya kognitif merujuk kepada cara-cara manusia memproses maklumat dan pengalaman mereka. Gaya kognitif juga membawa maksud cara-cara manusia mengamati sesuatu (persepsi), penyusunan dan pemanggilan balik (retrieval) maklumat dan pengalaman (Lachinger dan Boss 1985). Ia juga merujuk kepada cara-cara manusia menyelesaikan sesuatu permasalahan. Pada kebiasaannya, terdapat lima gaya kognitif yang utama iaitu:

              a) Gaya Kognitif Analisis
              b) Gaya Kognitif  Idealis 
              c) Gaya Kognitif Realis
              d) Gaya Kognitif Pragmatik
              e)Gaya Kognitif Sintesis

2.1         Gaya Kognitif Analisis

 a)  sentiasa mencari sesuatu untuk diramal
 b)  sentiasa bimbang jika sesuatu rancangan yang dirangka telah gagal
 c)  berfikir secara saintifik untuk mendapat keputusan  yang dikehendaki
 d)  merancang sesuatu dengan teliti dengan mengumpul seberapa banyak maklumat 
      dan butiran yang terperinci
 e)  murid-murid inipercaya bahawa maklumat dan kajian yang cukup, setiap
      permasalahan yang dihadapi dapat diselesaikan dengan segera

               

    Walaupun demikian, satu masalah yang dihadapi oleh guru-guru yang mengajar murid-

    murid yang mempunyai gaya kognitif analisis ialah murid-murid ini akan menganggap diri 

    mereka gagal apabila idea-idea yang dikemukakan oleh mereka tidak dapat menyelesaikan

    sesuatu permasalahan yang dihadapi.

  2.2   Gaya Kognitif Idealis

a)  sentiasa bersifat reseptif dan mengambil pandangan yang lebih luas apabila

      berhadapan dengan sesuatu masalah
b)   suka bertanya orang lain apabila menghadapi sebarang kemusykilan 
c)   mementingkan aspek moral dan selalu menyoal diri apa yang dilakukan oleh

      mereka suka intropeksi diri.

 d)  setiap masalah boleh diatasi jika mendapat persetujuan bersama dan bekerjasama

 e)   suka melibatkan diri dalam perbicangan dan bersifat ' supportif'

 Murid-murid yang mempunyai gaya kognitif ini mempercayai tahap-tahap atau jangkaan
 matlamat yang spesifik. Mereka juga suka menetapkan matlamat-matlamat yang besar dan
 yang berwawasan. Mereka lebih memokus kepada matlamat jangka panjang daripada
 perjalanan untuk mencapai matlamat tersebut. Oleh itu, guru-guru mesti pandai mengaitkan
 matlamat-matlamat universal yang meliputi kualiti, perkhidmatan dan kebaikan kepada
 mastarakat dalam proses pengajaran dan pembelajaran apabila mengajar murid-murid yang
 mempunyai gaya kognitif idealis. 

 2.3         Gaya kognitif Pragmatik

              Gaya Kognitif Pragmatik merujuk kepada pemikiran yang berpandukan pengalaman  praktikal dan pemerhatian dan bukan berasaskan teori. Mengikut (2000), “pemikir pragmatik” adalah fleksibel yang mencari ganjaran langsung dan bukan pelan agung yang akan mengubah dunia. Oleh itu, untuk berhubung dengan murid-murid yang mempunyai gaya kognitif pragmatik, Bramsom (2000) mencadangkan penekanan terhadap objektif yang dapat dimulakan dengan sumber-sumber sedia ada.

Ciri-ciri gaya kognitif Pragmatik
a)     tertumpu kepada amalan-amalan praktikal dan bagaimana menangani sesuatu
        masalah realistik dan logik
b)    menekankan kepada fungsi praktikal ilmu sebagai alat untuk menerima realiti dan mengawalnya 
c)     suka bereksperimentasi dan berinovasi yang tinggi
d)     suka menerangkan strategi dan taktik apabila melakukan sesuatu kerja dan boleh    melakukan beberapa pekerjaan pada masa yang sama
e)     pengalaman adalah guru terbaik

 Ciri-ciri yang dielakkan oleh murid-murid yang mengamalkan gaya pragmatik ialah mereka
 tidak gemar kepada perbincangan yang abstrak dan tidak suka menilai orang lain.

2.4         Gaya Kognitif Realisme
  a)  anggap dunia realiti mengikut apa yang dipaparkan oleh lima deria mereka

        iaitu penglihatan, pendengaran, hiduan,sentuhan dan rasa

  b)  tidak bergantung kepada maklumat-maklumat yang didapati daripada buku

        atau bahan media yang lain  

  c)  menumpukan apa yang dilihat secara fizikal dan suka mecari fakta sendiri

        dan tidak suka bergantung kepada orang lain 

  d)  suka menulis laporan yang ringkas tetapi padat dan tepat  

  e)  suka mencari apa yang salah dan fokus untuk membaikinya

   Mereka juga suka mendapat kata sepakat dengan semua orang dalam kumpulan yang   
  sama. Walau bagaimanapun, kalau mereka tidak dapat menyelesaikan sesuatu
  permasalahan, mereka akan bergantung kepada nasihat daripada seorang pakar. Mereka
  juga suka berinteraksi dengan pakar-pakar dalam bidang masing-masing dan suka
  berinteraksi dengan individu-individu yang mempunyai banyak cadangan yang sepadan
  dengan idea-idea mereka untuk menyelesaikan sesuatu permasalahan.

2.5         Gaya Kognitif Sintesis

 a)  mampu menjelaskan struktur atau pola dari sebuah situasi yang belum berlaku 
 b)  mampu mencari data dan maklumat untuk menghasilkan penyelesaia kepada
        sesuatu permasalahaan
 c)  mempunyai kebolehan untuk menggabungkan, mengintegrasi dan mencantumkan
       idea-idea. Mereka juga boleh menafsir dan merumuskan hasil yang dianalisa
       melalui prinsip-prinsip induksi dan deduksi
 d)  suka membuat aktiviti-aktiviti pemikiran yang melibatkan konsep-konsep seperti
       rumusan, membuat keputusan, membuat kesimpulan, rekaan dan lain-lain
  e)  suka berfikir secara   kreatif dan anggap dunia ini sebagai sesuatu yang kompleks

Oleh itu, bila berhadapan dengan murid-murid sebegini, guru-guru mesti sabar dan mendengar pendengaran mereka dan memahami bahawa mereka jenis yang suka berhujah dan bukan mereka yang suka menentang dan berlawan dengan guru-guru.

PERBANDINGAN GAYA-GAYA KOGNITIF

	Gaya Kognitif Analisis	Gaya Kognitif Idealis	Gaya Kognitif Pragmatik	Gaya Kognitif Realisme	Gaya Kognitif Sintesis
Ciri-ciri	- mencari keputusan yang   boleh diramal - berfikir secara saintifik - merancang dengan teliti -mempunyai banyak set   kriteria dan akan pilih yang   paling baik - percaya dapat selesaikan   masalah dengan mudah - anggap diri gagal jika tidak   dapat selesaikan sesuatu   masalah	-bersifat reseptif &  mempunyai pandangan  yang luas untuk  selesaikan sesuatu  masalah -suka bertanya apabila   menghadapi sesuatu   masalah -pentingkan aspek moral  & selalu menyoal diri  tentang apa yang  dilakukan oleh mereka -mempunyai matlamat  yang besar &  berwawasan -suka melibatkan diri dalam proses introspeksi diri (penilaian diri) -semua masalah boleh diatasi jika semua orang mempunyai persetujuan dan bekerjasama -suka melibatkan diri dalam perbincangan -seorang yang “suportif” -sentiasa mempertimbangkan emosi orang lain	-lebih kepada  pengalaman & praktikal  dalam melakukan  sesuatu -tidak bergantung  kepada teori semata-  mata -menghadapi &  mengatasi masalah  secara realistik & logik - suka melakukan  eksperimen &  mempunyai daya  inovasi yang tinggi -merangka strategi &  tektik apabila melakukan  kerja -boleh melakukan   beberapa pekerjaan dalam masa yang sama -anggap pengalaman adalah guru yang terbaik -mereka tidak gemar kepada perbincangan yang abstrak & tidak suka menilai orang lain	-melihat dunia realiti berdasarkan oleh lima deria mereka iaitu penglihatan, pendengaran, rasa, hiduan & sentuhan -tidak bergantung kepada maklumat-maklumat yang didapati daripada buku atau bahan media semata-mata -tumpu kepada apa yang dilihat secara fizikal -suka menulis laporan-laporan yang ringkas & tepat -setiap apa yang salah boleh diperbaiki -suka berinteraksi atau bergaul dengan individu yang mempunyai banyak cadangan dan pakar dalam bidang tertentu supaya dapat berkongsi untuk selesaikan sesuatu masalah	-mampu menjelaskan struktur dan boleh kenal pasti sebab-sebab & punca sesuatu -mampu selesaikan sesuatu masalah dengan sendiri -mempunyai kemahiran menggabungkan & mengintegrasi idea idea -boleh menafsir & merumuskan hasil yang dianalisis -suka melibatkan diri dalam aktiviti-aktiviti berfikir seperti konsep, rumusan, membuat keputusan, membuat kesimpulan, rekaan, gubahan dan lain-lain
Implikasi	-guru perlu memberi tugasan yang lebih fokus kepada pembacaan -guru perlu melihat kepada pengetahuan sedia ada murid semasa mengajar -guru boleh mengajar murid tersebut dengan mengaitkan pelbagai teori	-guru perlu banyakkan aktiviti berkumpulan & perbincangan - pelbagaikan BBM yang menarik ketika mengajar	-guru perlu banyakkan aktiviti amali supaya mereka memperoleh lebih banyak pengalaman -perbanyakan aktiviti individu -guru perlu gunakan BBM yang konkrit -guru perlu merancang masa yang mencukupi	- guru perlu  banyakkan aktiviti  amali -guru perlu sediakan  BBM yang  bersesuaian dengan  masa / zaman	-pelbagaikan BBM  yang membolehkan  murid-murid  membuat penaakulan -perbanyakan aktiviti  yang melibatkan  pengiraan

3.0  Implikasi Gaya Kognitif Terhadap Pengajaran Dan Pembelajaran

    Implikasi gaya kognitif terhadap pengajaran dan pembelajaran adalah ia dapat menyediakan maklumat yang berguna kepada guru-guru mengenai kaedah pengajaran mereka. Seterusnya, ia juga memberi kesan kepada pengstrukturan kurikulum dan penilaian dalam sekolah-sekolah. Selain daripada itu, kajian mengenai gaya kognitif adalah penting untuk menentukan tahap inovasi dalam kaedah-kaedah pengajaran dan penilaian dalam sekolah-sekolah.
            
        Ia juga dapat membantu guru-guru dan perancang-perancang kurikulum dalam merancang proses-proses pengajaran dengan lebih sistematik. Guru-guru yang profesional juga mesti memastikan bahawa mereka dapat mengajar dengan kaedah-kaedah dan gaya kognitif yang lebih profesional. dalam pada itu, kajian gaya kognitif murid-murid dan guru-guru dapat membantu pakar kurikulum dalam merancang pengajaran efektif. Guru-guru juga akan lebih peka terhadap gaya kognitif dan impaknya terhadap persekitaran pengajaran dan pembelajaran. Metodologi-metodologi yang dicipta untuk menangani pelbagai jenis gaya kognitif boleh membawa kepada persekitaran pengajaran dan pembelajaran yang lebih efektif dan berkesan.

4.0   Teori Pembelajaran Kognitif

    Ahli-ahli teori kognitif menerangkan bahawa pembelajaran merupakan perubahan- perubahan yang berlaku pada maklumat yang tersimpan di dalam ingatan seseorang. Pembelajaran berlaku akibat pemprosesan-pemprosesan yang berlaku dalam minda seseorang. Ahli-ahli kognitif mengaitkan aktiviti-aktiviti pembelajaran dengan proses-proses mental dalaman iaitu fikiran, ingatan, pengetahuan dan penyelesaian masalah yang berlaku dalam pembentukan skema manusia

  Ahli-ahli psikologi yang mengutamakan teori kognitif terdiri daripada:

a)     Jean Piaget – Teori Pembelajaran Piaget

b)    Robert Gagne – Teori Pemprosesan Maklumat Gagne

a)   Teori Pembelajaran Piaget

Jean Piaget (1869-1980) seorang Swiss dikenali sebagai bapa psikologi kanak-kanak. Seorang tokoh yang paling banyak menyumbang dalam abad ke 20. Piaget bekerjasama dengan Binet untuk membentuk ujian kecerdasan mental (IQ). Beliau memperhatikan cara kanak-kanak menjawab soalan untu memahami cara pemikiran berkembanagan kognitif kanak-kanak.

 Peringkat-peringkat perkembangan Kognitif Piaget 

 a)    Sensori motor ( 0 hingga 2 tahun)

 b)    Pra-operasi ( 2 hingga 7 tahun)

 c)    Operasi Konkrit ( 7 hingga 11 tahun

 d)    Operasi Formal (11 tahun ke atas)

Empat konsep Piaget

a)Skema- struktur mental yang digunakan kanak-kanak untuk menyusun maklumat dan

    pengalaman berdasaran persekitarannya.
b)  Asimilasi – proses kognitif yang mengintegrasikan maklumat dan pengalaman baru dalam

     skema kognitif yang sedia ada

c)Akomodasi –mengubah struktur skema yang sedia ada untuk sesuaikan dengan kefahaman

    baru

d) Adaptasi- Kognitif skema membuat satu tahap keseimbangan di antara akomodasi dan

    asimilasi dan mencapai satu tahap keseimbangan

Aplikasi Prinsip-Prinsip Piaget Dalam Bilik Darjah

Di antara cara-cara utama guru-guru dapat mengaplikasikan teori Piaget dalam bilik darjah ialah:

a) Susun Atur Kurikulum

•  Isi pelajaran mesti disusun oleh guru-guru secara berperingkat dari urutan mudah ke sukar dan dari konkrit ke abstrak. 
•  Sukatan pelajaran sekolah rendah di Malaysia kini dijadikan peraturan dari peringkat prasekolah ke tahun enam berdasarkan peringkat-peringkat dalam teori Piaget.

b) Bahan sokongan dan Alat Bantu Pengajaran dan Pembelajaran

• Bahan-bahan bantu mengajar perlu terdiri daripada objek-objek besar yang senang   dilihat dan dimanipulasi.
• Bahan-bahan maujud amat berkesan dalam meningkatkan penaakulan kanak-kanak di  sekolah rendah.

c) Contoh-contoh konkrit

• Guru-guru perlu mengamalkan banyak contoh-contoh konkrit dan menggunakan analogi-analogi serta perbandingan-perbandingan untuk memudahkan pemahaman murid-murid pada tahap pembelajaran.

b) Teori Pemprosesan Maklumat Gagne

    Robert M Gagne (1916-2002) adalah seorang ahli psikologi pendidikan yang telah

    menjalankan pendidikan luas dalam bidang yang telah menjalankan penyelidikan luas dalam

    pengajaran dan pembelajaran. Tiga cara manusia menguasai ilmu ialah melalui:

•   Pemeratian
•   Refleksi
•   Penyelidikan 

Gagne telah mengkaji cara seseorang menerima dan memproses maklumat yang diterima melalui deria. Beliau menyamakan proses ini dengan proses pemprosesan maklumat oleh komputer, iaitu input ransangan diproses oleh memori sensori dan ingatan jangka pendek. Maklumat yang dihasilkan digunakan untuk bertindak dengan persekitaran atau disimpan dalam memori jangka panjang.

Proses Pengajaran dan Proses Kognitif Mengikut Teori Gagne

Syarat Proses Pengajaran / Kognitif	Contoh
Menarik perhatian / pengenalan	Guru-guru menunjukkan beberapa bentuk segitiga
Memberitahu murid-murid mengenai objektif pelajaran / harapan	Menyoal mengenai segitiga sama
Merangsangkan pengetahuan sedia ada / mengingat kembali	Guru-guru mengingatkan murid-murid mengenai pelajaran yang lampau mengenai segitiga
Rangsangan kepada pengenalan topik / berfokus kepada tajuk spesifik	Guru-guru menyoal murid-murid mengenai definisi segitiga sama
Memberi panduan / koding dalam ingatan	Guru-guru membantu dengan menyoal mengenai pelbagai bentuk segitiga dan menyoal sambil memberi petua-petua yang berkaitan dengan segitiga
Menggalakkan membuat latihan sendiri / gerak balas murid	Murid-murid diminta melukis empat buah segitiga
Memberi maklum balas / pengukuhan	Guru-guru memberi maklum balas dan membetulkan konsep yang salah
Menilai pencapaian murid / mengingat semula	Guru-guru memberi latihan tambahan dan pemulihan
Mengukuh dengan pemindahan pembelajaran / generalisasi	Guru-guru menunjukkan gambarajah lain dan meminta murid-murid mengenal pasti bentuk segitiga sama

5.0 Penutup

   Secara kesimpulannya, proses pengajaran seharusnya memberikan peluang kepada murid-murid untuk berfikir secara kritis dan kreatif. Setiap orang murid mempunyai pilihan gaya kognitif tersendiri hasil daripada pelbagai pengaruh. Kepentingan untuk mengenal pasti gaya kognitif yang merupakan asas kepada pengajaran guru, menjadi semakin ketara apabila guru-guru berhadapan dengan isu kepelbagaian murid. Pendidik seharusnya menggunakan instrumen mengukur gaya kognitif yang mempunyai kebolehpercayaan yang tinggi. Sekiranya, seorang murid diberi peluang untuk belajar mengkut gaya kognitifnya semasa mempelajari sesuatu yang ukar, murid tersebut akan mendapat pencapaian yang lebih tinggi.  

 

                                                                                                                                                           

                                                                                                                                                            

          

            

            

           

           

><,�3 xO
          

  

ii

53, ��3�Z